Sztandar 2 Pułku Ułanów Grochowskich im. gen. Józefa Dwernickiego.

            Sztandar 2 Pułku Ułanów Grochowskich im. gen. Józefa Dwernickiego.

Każdy pułk a także 2 Pułk Ułanów Grochowskich musi mieć swój sztandar. Drugi pułk posiada sztandar od roku 1918 i był wierny temu sztandarowi pomimo rozkazu o wymianie wszystkich sztandarów na regulaminowe. Jak wcześniej wspominano sztandar 2 PU otrzymał w roku 1918 w czasie gdy pułk formował się na Wołyniu, we wsi Antoniny (pierwszy rozkaz pułkowy został wydany 14 grudnia 1917 roku). W marcu 1918 pułk wraz z nowym dowódcą rtm. Waraksiewiczem dostaje rozkaz wymarszu do I Korpusu pod Bobrujsk. Podczas przemarszu we wsi Szepietówka pułk dostaje od miejscowej ludności i księdza chorągiew z wyhaftowanym Białym Orłem. W dalszym ciągu marszu za Morzynem we wsi Pieńki pułk otrzymuje od powstańca z 1963 roku obraz Matki Boskiej Częstochowskiej. Te dwa dary otrzymane w Szepietówce oraz w wsi Pieńki tworzą sztandar Pułkowy, z którym pułk nie rozstaje się do końca. Powyższe powstanie sztandary podaje Rotmistrz Władysław Herkner w „Zarysie Historii Wojennej Pułków Polskich 1918 – 1920 – 2 Pułk Ułanów Grochowskich” inne źródła podają że w Szepietówce Pułk otrzymał chorągiew z Matką Boską, a z Kijowa przywieziono Orła i sukno, z tych części powstał już sztandar. Te dwie wersje pojawiają się w kilku publikacjach  o 2 PU  i o sztandarach i chyba już nie dowiemy się, która jest prawdziwa. Rtm. Herkner podaje że orzeł jest haftowany a w rzeczywistości Orzeł Piastowski jest malowany. Wymiary sztandaru 62×80 cm. Na prawej stronie płatu obramowany srebrnym galonem na środku obraz Matki Boskiej Częstochowskiej malowany olejno. Obraz otoczony srebrnym galonem (wzór wężyka) tak samo jak boki płata sztandaru. Dodatkowo obszyty srebrnym sznurem z pętlicami w narożnikach. Na obrzeżu płata jest przyszyty sznur taki sam jak przy obrazie Matki Boskiej Częstochowskiej.

 org_lewa strPrawa strona sztandaru w roku 1937.

Na lewej stronie płatu znajduje się po środku na herbowej tarczy koloru amarantowego namalowany olejno orzeł piastowski o wymiarach 30 x 40 cm. Tarcza oraz boki obramowana galonem (wzór wężyka). Na lewej stronie płata widać przyszycia sznura wokół obrazu Matki Boskiej Częstochowskiej.

 orginal_prawastrLewa strona sztandaru w roku 1937.

W dolnych narożnikach płatu pozostawiono z chorągwi w celu obciążenia dwa plecione sznury zakończone chwastami (sznury z chwastami zostały zdjęte w latach dwudziestych).

Sam sztandar nie zmieniał się, natomiast ulegał trochę modyfikacji drzewiec sztandaru. Od roku 1919 do połowy lat trzydziestych drzewce sztandaru było jednoczęściowe jednolite kanelowane wykonane z jasnego drewna. Na drzewiec założono grot w postaci metalowego orła na podstawie spłaszczonej kuli. Płat sztandaru przybity ozdobnymi gwoździami. Wykorzystywano również mocowaną na górze drzewca poprzeczkę trzymającą rozwinięty płat sztandaru. W połowie lat trzydziestych drzewce sztandaru zmieniono na dwudzielne. Drzewiec koloru ciemnego łączony w połowie metalową tuleją. Orzeł przepisowy na podstawie skrzynkowej z cyfrą 2 na środku. Na dole drzewca metalowe okucie.

 Historia sztandaru:

 Od samego początku istnienia pułku sztandar był otoczony największą opieką i czcią. W okresie  demobilizacji I Korpusu sztandar jest przechowywany przez dowódcę rtm. Waraksiewicza w swoim majątku pod Łodzią. W czasie walk pod Zwiahlem w czerwcu 1920 roku pocisk karabinowy przebił skórzany pokrowiec i zahaczył o płacht sztandaru. Po odzyskaniu niepodległości w garnizonie Suwałki sztandar miał swoje stałe miejsce w kwaterze dowódcy Pułku. Na wszystkie ważne wydarzenia, święta i uroczystości był wyprowadzany przez poczet sztandarowy w asyście trębaczy. Sztandar również uczestniczył w manewrach wojskowych. Podczas nieobecności dowódcy Pułku sztandar przenoszono do mieszkania zastępcy dowódcy (oczywiście wyznaczając poczet sztandarowy i trębaczy). Poczet sztandarowy od roku 1931 w czasie ważnych uroczystości państwowych i piłkowych występuje w replikach mundurów 2 Pułku Ułanów Księstwa Kongresowego. W I Korpusie poczet dosiadał koni srokatych, od roku 1918 koni siwych (choć istnieje fotografia że występuje na koniach maści kasztanowatej). Początkowo w skład pocztu sztandarowego wchodzi oficer, chorąży oraz dwóch podoficerów, później dowódca pocztu (oficer), sztandarowy, podsztandarowy i trzech ułanów asysty. W czasie kampanii wrześniowej sztandar uczestniczył w działaniach bojowych pułku. Do 4 września znajdował się w koszarach, gdzie w przy akompaniamencie „Hasła Wojska Polskiego” został wyprowadzony przez adiutanta Pułku i z plutonem łączności opuścił już na zawsze Suwałki. Sztandar został przydzielony do 2 szwadronu a dowódcą plutonu sztandarowego został zastępca dowódcy szwadronu ppor. Ryszard Głuski. Do 10 września sztandar był przy pułku, na skutek walk pod Rutkami poczet sztandarowy się rozdzielił i poprzez Brańsk, Hajnówkę i Białowieżę 14 września wieczorem przybył do Ośrodka Zapasowego w Wołkowysku. W Wołkowysku ppor. Głuski na rozkaz dowódcy Brygady Płk. Tarnasiewicza zdał sztandar pułku i dołączył wraz z plutonem do formowanego 102 Rezerwowego Pułku Ułanów, w którym objął dowództwo 1 szwadronu. Opiekę nad sztandarem objął rtm. Adam Kozubowski z 10 Pułku Ułanów Litewskich, po wymarszu z Wołkowyska i walkach m.in. w Grodnie 21 września przekazuje sztandar 2 i 10 Pułku Ułanów ppor. Tadeuszowi Herniczkowi. W dniu 24 września przed przekroczeniem granicy polsko – łotewskiej wraz z pchor. Leluką i ks. kapelanem Bolesławem Godlewskim zdejmuje z drzewców orły, które zakopuje w rejonie strażnicy KOP we wsi Uciecha i przekracza z płatami sztandarów granicę. Wraz nim pułkowe chorągwie trafiają do obozu internowania w Birsztanach, skąd za pomocą harcerzy z Gimnazjum Polskiego w Kownie,  w początku października trafiają do attaché wojskowego w Kownie płk. Leona Mitkiewicza – Żółtka (byłego oficera 2 Pułku Ułanów). Sztandar (raczej już płaty sztandaru) z kolej za pomocą poczty dyplomatycznej trafił do Paryża. W roku 1940 podczas ewakuacji oddziałów polskich do Wielkiej Brytanii sztandar pułku wraz z innymi sztandarami oddano pod opiekę 1 Pułkowi Kawalerii Motorowej, z którym 21 czerwca zaokrętowany został na M/S „Sobieski” i dostał się do Anglii. W czasie wojny przechowywano sztandar w kwaterze Naczelnego Wodza. Po wojnie sztandar został zdeponowany w Instytucie Polskim i Muzeum im. gen. Władysława Sikorskiego, gdzie znajduje się do dzisiaj.     

Szt128

Zdjęcie zrobione w połowie lat 90-tych w Instytucie Polskim i Muzeum im. gen. Władysława Sikorskiego.

org6

Zdjęcie zrobione w połowie lat 90-tych w Instytucie Polskim i Muzeum im. gen. Władysława Sikorskiego. 

poczet-szt

Czasy Obecne:

Oryginalny płat sztandaru znajduje się w Instytucie Polskim i Muzeum im. gen. Władysława Sikorskiego w Londynie. W latach 90 – tych Muzeum Historii i Tradycji Żołnierzy Suwalszczyzny pozyskało kopię sztandaru, który wraz innymi sztandarami Suwalskiej Brygady Kawalerii można oglądać do dziś.

Uszyta kopia sztandaru w Suwałkach:

PENTAX Image

 PENTAX Image

  PENTAX Image

 

Sztandar posiada również Stowarzyszenie Ułanów Grochowskich im. gen. Józefa Dwernickiego, który wzorowany jest na sztandarze oryginalnym, który znajduje się w Londynie. Stowarzyszenie używa sztandaru w ważnych uroczystościach państwowych, świętach i wydarzeniach. Wymiary sztandaru 62×80 cm. Na prawej stronie płatu obramowany srebrnym galonem na środku obraz Matki Boskiej Częstochowskiej. Obraz i boki otoczone srebrnym galonem. Dodatkowo obszyty srebrnym sznurem z pętlicami w narożnikach. Na obrzeżu płata jest przyszyty sznur taki sam jak przy obrazie Matki Boskiej Częstochowskiej. Na lewej stronie płatu znajduje się po środku na herbowej tarczy koloru amarantowego namalowany orzeł piastowski o wymiarach 30 x 40 cm. Tarcza oraz boki obramowana galonem. Na lewej stronie płata widać przyszycia sznura wokół obrazu Matki Boskiej Częstochowskiej. Drzewiec koloru ciemnego łączony w połowie metalową tuleją. Orzeł przepisowy na podstawie skrzynkowej z cyfrą „2” na środku. Na dole drzewca metalowe okucie. Na drzewcu znajduje się 16 pamiątkowych gwoździ. 

IMG_0159

IMG_0164

8792662740_746aa07cfd_oRok 2011 – wizyta u Patronki Pułku.