Krew, pot, kurz i łzy…

Rajd Pamięci szlakiem bojowym Suwalskiej Brygady Kawalerii w Wojnie Obronnej 1939 roku dobiegł końca. Uczestnicy rajdu konno pokonali trasę od Suwałk do Woli Gułowskiej pod Kockiem.

Jako organizatorzy Rajdu Pamięci bardzo chcemy podziękować wszystkim osobom, które przyczyniły się do realizacji tego przedsięwzięcia. Dziękujemy za okazaną pomoc, wspaniałą gościnność oraz rodzinną atmosferę w trakcie wspólnych spotkań.

Za okazaną pomoc w przygotowaniach do Rajdu Pamięci oraz uczestnictwo w rajdzie w poczet honorowych członków Stowarzyszenia Ułanów Grochowskich im. J. Dwernickiego zostali przyjęci: Jerzy Brzozowski, Krzysztof Skłodowski oraz Paweł Szyszko.

 

Informacje prasowe dotyczące Rajdu Pamięci:

Radio Białystok [www] [artykuł] [audio]
Radio 5 [www] [artykuł] [video]
Augustów24.pl [www] [artykuł]
Wysokomazowiecki24.pl [www] [artykuł]
NiebywaleSuwalki.pl [www] [artykuł]

 

Wypowiedzi dotyczące wydarzenia:

Kancelaria Marszałka Województwa Mazowieckiego:
(…) Organizowane przez Państwa przedsięwzięcie to bardzo ważna i cenna inicjatywa, która stanowi symboliczny i wymowny gest pamięci o doniosłych kartach naszego kraju. Stwarza doskonałą okazję do zwrócenia uwagi na postawę naszych rodaków, którzy odważnymi działaniami przyczynili się do zwycięstwa patriotycznych wartości. Pozwala uhonorować dzielnych żołnierzy, prawdziwych patriotów, którzy przelewali swoją krew i oddawali życie w walce w obronie Ojczyzny. (…)

Dyrektor dr Tadeusz Skoczek – Muzeum Niepodległości w Warszawie:
(…) Chciałbym wyrazić uznanie dla Państwa inicjatywy. Działanie to łączy w sobie zarówno upamiętnienie dokonań Suwalskiej Brygady Kawalerii ale także działania edukacyjne. Państwa rajd historyczny oraz zaplanowane działania mu towarzyszące zasługują na słowa głębokiego uznania. (…)

Starosta Powiatu Białostockiego – Wiesław Pusz:
(…) Informuję, iż w w pełni popieram Stowarzyszenie, które poprzez swoją działalność rozwija historyczną świadomość społeczności lokalnych, wzbudza postawy patriotyczne oraz poczucie odpowiedzialności za pamięć o bohaterach wojen. (…)

 

 

Sprawozdanie z Rajdu Pamięci szlakiem bojowym Suwalskiej Brygady Kawalerii w Wojnie Obronnej 1939 r., na trasie Suwałki – Kock

Krew, pot, kurz i łzy… czyli relacja z Rajdu Pamięci „Szlakiem Suwalskiej Brygady Kawalerii w Wojnie Obronnej 1939 roku”, który odbył się w dniach 01-11 września 2012 roku na trasie Suwałki – Wola Gułowska.

Już niebawem mieliśmy się przekonać osobiście, co znaczą słowa zawarte w tytule tej relacji. Krew z otartych nóg oraz siedzeń, pot wylany litrami, kurz piaszczystych traktów trzech województw oraz łzy spowodowane z jednej strony bólem fizycznym, a z drugiej łzy szczęścia, że się udało, że dobrnęliśmy do końca. Może to tylko symbolika, ale jakże wymowna i pouczająca. Czy można w lepszy sposób oddać hołd bohaterom, których pamięć ten rajd miał uczcić? Istnieje wiele możliwości ku temu, ale nasze Stowarzyszenie wybrało tę formę, aby osobiście odczuć ich trud w tamtych chwilach.

W piątek popołudniu 31 sierpnia 2012 r., zgodnie z planem, wszyscy stawili się karnie w Suwałkach, w liczbie siedmiu członków stowarzyszenia oraz pięciu koni. Na miejscu czekała na nas grupa kawalerzystów z Grupy Rekonstrukcji Historycznej „Garnizon Suwałki”, stworzona przy Muzeum Okręgowym w Suwałkach, wraz z naszymi przyjaciółmi – dyrektorem muzeum Jerzym Brzozowskim i pracownikiem muzeum Krzysztofem Skłodowskim, w składzie pięciu osób i trzech koni. Jeszcze tego samego dnia wzięliśmy udział w rekonstrukcji „Obrony dworca kolejowego w Suwałkach we wrześniu 1939 roku”. Po całonocnych przygotowaniach rano nadszedł czas wyjazdu. Wyruszyliśmy o godzinie siódmej rano, tak jak było ustalone, z terenu przedwojennych koszar 2 Pułku Ułanów Grochowskich przy ulicy gen. Józefa Dwernickiego, w sile ośmiu jeźdźców konno, zaś reszta kolegów, w sile pięciu osób, pojechała za nami dwoma samochodami, jako ekipa techniczna. Wszyscy konni kawalerzyści byli umundurowani, wyposażeni i uzbrojeni zgodnie z przedwojennymi regulaminami, dokładnie tak samo jak we wrześniu 1939 roku ruszali na front polscy żołnierze kawalerzyści. Konie zostały osiodłane i stroczone w historyczne, oryginalne rzędy wojskowe wzór 36. Po przejechaniu szykiem defiladowym przez miasto z rozwiniętą repliką przedwojennego sztandaru pułkowego, stawiliśmy się pod pomnikiem poświęconym Żołnierzom Suwalszczyzny, gdzie wzięliśmy udział w uroczystościach rocznicowych wybuchu II Wojny Światowej. Podczas uroczystości złożyliśmy Panu Prezydentowi Suwałk uroczysty raport o gotowości pododdziału do wymarszu oraz zostaliśmy oficjalnie pożegnani przez Dowódcę 14 Suwalskiego Pułku Przeciwpancernego oraz ludność cywilną miasta Suwałki. Moment wymarszu pozostanie na zawsze w naszej pamięci oraz w pamięci mieszkańców Suwałk. Wszystko to było jak metafizyczna podróż do przeszłości. Mamy nadzieję, że w ten sposób wskrzesiliśmy pamięć tamtych dni, przypomnieliśmy je niektórym, jeszcze żyjącym naocznym świadkom tamtych wydarzeń, ale przede wszystkim oddaliśmy hołd tym wszystkim znanym oraz bezimiennym bohaterom, którzy walczyli o to, aby kolejne pokolenia mogły żyć w wolnej Polsce. Nam pozostaje w obecnej chwili tylko pamięć dla ich trudu i poświęcenia oraz złożonej ofiary, czasami najwyższej, bo z własnego życia, z miłości do Ojczyzny.

Rajd został podzielony na etapy po ok. 40 km dziennie. Miejsca noclegów oraz aprowizacji koni i uczestników zostały wyznaczone już wcześniej, w ramach przygotowań do niego. Przez kolejne dni osiągaliśmy określone cele rajdu, poruszając się po szlakach znaczonych mogiłami Żołnierzy Suwalszczyzny. Czwartego dnia osiągnęliśmy miejscowość Laskowiec, w której odbyła się prelekcja historyczna dla miejscowych dzieci i młodzieży. 5 września dotarliśmy do miejscowości Rutki, gdzie zacięte walki we wrześniu 1939 roku toczył 2 Pułk Ułanów Grochowskich. Na pamiątkę tamtych wydarzeń miejscowa szkoła nosi imię Ułanów Grochowskich. W Rutkach odbyła się uroczysta akademia zorganizowana przez Dyrektor i nauczycieli szkoły oraz wyjątkowo entuzjastycznie nastawione do naszego przedsięwzięcia dzieci i młodzież. Po akademii wszyscy zainteresowani mogli wysłuchać prelekcji na temat historii Ułanów Grochowskich, celach naszego rajdu oraz innych ciekawych opowieści o kawalerii. Po części oficjalnej, połączonej z poczęstunkiem, zaprosiliśmy mieszkańców Rutek na wspólne ognisko gdzie śpiewom ułańskim oraz różnym ciekawym opowieścią nie było końca aż do rana. 6 września zorganizowaliśmy wraz z mieszkańcami Rutek uroczystą mszę świętą oraz apel poległych na miejscowym cmentarzu gdzie spoczywają Ułani Grochowscy.

Kolejnego dnia gościliśmy w Muzeum Rolnictwa w Ciechanowcu gdzie byliśmy nieoczekiwaną atrakcją turystyczną dla zwiedzających osób a klimatu dodawał fakt nocowania w zabytkowych, kilkusetletnich zabudowaniach.

11 września dotarliśmy do Kocka, gdzie ostatnie jednostki Wojska Polskiego, w tym żołnierze Garnizonu Suwałki, wzięły udział w ostatniej bitwie Kampanii Wrześniowej i gdzie w dniu 5 października 1939 roku Polacy ostatecznie złożyli broń, a gen. Franciszek Kleeberg podpisał akt kapitulacji. Odwiedziliśmy pobliską Serokomlę oraz Wolę Gułowską, zapaliliśmy znicze na mogiłach wojennych, pomodliliśmy się w ciszy i w skupieniu, oddając hołd tym, co przelali krew za Ojczyznę.

Podczas przemarszu z Suwałk do Woli Gułowskiej towarzyszył nam nasz sztandar, który jest wierna repliką sztandaru pułkowego, który prowadził do boju Ułanów Grochowskich w 1918, 1920 oraz w 1939 roku. Sztandar ten jest w swej treści wyjątkowy, gdyż zawiera na jednej stronie namalowany obraz Matki Boskiej Częstochowskiej. Wcześniej służył jako chorągiew kościelna, a ułanom 2 pułku został podarowany w 1918 r. gdy maszerowali na wojnę polsko – bolszewicką bez sztandaru. Na jego widok ludzie klękali i całowali jego płat, co było dla nas największym zaszczytem i wyjątkowym wyróżnieniem, a także wzbudzało w nas szczere wzruszenie

Wiele można by jeszcze nakreślić słów w tej relacji, ale i tak nie oddadzą one wiernie tego co przeżyliśmy my i spotkani na naszym szlaku ludzie. Szczególnie wzruszająca były ich szczera życzliwość, gościnność i bezinteresowna pomoc. Nie da się opisać wszystkich towarzyszących nam malowniczych krajobrazów naszego pięknego kraju, tych miejsc przywołujących smutne wspomnienia ale też nadzieję i radość, że tamtejsi mieszkańcy o nich pamiętają i je pielęgnują. Tych małych lokalnych cmentarzy, pomników, bezimiennych mogił i wielu, wielu innych.

Cel naszego rajdu został osiągnięty. Zapukaliśmy nie tylko do drzwi, ale przede wszystkim do ludzkich serc, tych starszych i młodszych, a one otworzyły się dla nas i naszej idei. Pozostawiliśmy po sobie symbol żywej lekcji historii, cień przeszłości, który miejmy nadzieję dotrze do ludzkiej świadomości, aby przekazać świadectwo następnym pokoleniom, by pamięć tamtych dni i tamtych ludzi nie zniknęła z ludzkiej świadomości, jak znika zapomniany grób bohatera, zarastając chwastem.

 

Poniżej harmonogram Rajdu Pamięci:

Dzień

i dystans

Trasa

Szczegóły

1

45 km

Suwałki

Cisówek

Mazurki

Żarnowo

Suwałki – miejsce stacjonowania 2. pułku ułanów i siedziba dowództwa Suwalskiej Brygady Kawalerii.Wymarsz ze stadniny p. Janusza Płońskiego – koszary 2 p.uł – pomnik Bohaterów Września (udział w miejskich obchodach 73 rocznicy wybuchu II wojny światowej – uroczysta inauguracja rajdu z udziałem władz miasta Suwałki)

W przeddzień rajdu udział w rekonstrukcji niemieckiego nalotu na Suwałki przygotowanej wraz z Muzeum Okręgowym w Suwałkach.

2

42 km

Żarnowo

Netta I

Tajenko

Orzechówka

Woznawieś

Wojdy

Tereny związane z przemarszem Suwalskiej Brygady Kawalerii w trakcie września 1939 roku.Na trasie przemarszu przewidziane jest odwiedzanie miejsc pamięci oraz mogił żołnierzy. Planowane są również spotkania z mieszkańcami odwiedzanych miejscowości.

3

37 km

Wojdy

Stoczek

Pieńczykowo

Dębiec

Osowiec

Twierdza Osowiec -rosyjska twierdza z drugiej połowy XIX wieku, położona na terenie osady Osowiec-Twierdza, znana z 6,5-miesięcznej obrony podczas I wojny światowej.

4

41 km

Osowiec

Osowiec Twierdza

Osowa Droga

„Carski Tarkt”

Dobarz

Laskowiec

Tereny związane z przemarszem Suwalskiej Brygady Kawalerii w trakcie września 1939 roku.Na trasie przemarszu przewidziane jest odwiedzanie miejsc pamięci oraz mogił żołnierzy. Planowane są również spotkania z mieszkańcami odwiedzanych miejscowości.

5

20 km

Laskowiec

Strękowa Góra

Nowe Chlebiotki

Nowe Grubowo

Nowe Zalesie

Rutki

Strękowa Góra – miejsce umocnień –   nieukończona (modernizowana) od wiosny 1939 roku linia fortyfikacji, ciągnąca się na przestrzeni kilku kilometrów i wchodząca w skład fortyfikacji stałych na odcinku Wizna – Strękowa Góra (włącznie) gdzie we wrześniu w dniach 7-10 września 1939 roku w rejonie Wizny na północny wschód od Łomży rozegrała się bitwa, określana mianem Polskich Termopil, pomimo poważnej dysproporcji pomiędzy siłami polskich obrońców pod dowództwem kapitana KOP-u Władysława Raginisa.

6

40 km

 

Rutki

Czarnowo–Undy

Gołasze Dąb

Tybory Uszyńskie

Tybory Misztale

Mścichy

Szepietowo

Podleśne Nowe

Rutki – spotkanie z młodzieżą szkolną.

Czarnowo – Undy, Gołasze Dąb, Tybory Uszyńskie, Tybory Misztale – miejsca stacjonowania 2 PU w dniu 8 września oraz drogi przemarszu szwadronów 2 Pu po rozbiciu pod Rutkami w dniach 10-12 września.

Szepietowo – cmentarz wojenny z okresu I wojny światowej i mogiła żołnierska (pomnik) z okresu II wojny światowej.

7

40 km

Podleśne Nowe

Klukowo

Trojanowo

Malinowo

Kuczyn

Ciechanowiec

Tereny związane z przemarszem Suwalskiej Brygady Kawalerii w trakcie września 1939 roku.Na trasie przemarszu przewidziane jest odwiedzanie miejsc pamięci oraz mogił żołnierzy. Planowane są również spotkania z mieszkańcami odwiedzanych miejscowości.

Postój na nocleg w Muzeum Rolnictwa w Ciechanowcu

8

42 km

Ciechanowiec

Leszczka Duża

Perlejewo

Chechłowo

Tonkele

Skrzeszew

Liszki

Sawice

Kaliszki

Tereny związane z przemarszem Suwalskiej Brygady Kawalerii w trakcie września 1939 roku.Na trasie przemarszu przewidziane jest odwiedzanie miejsc pamięci oraz mogił żołnierzy. Planowane są również spotkania z mieszkańcami odwiedzanych miejscowości.

9

40 km

Kaliszki

Paprotnia

Olędy

Czołomyje

Stok Ruski

Leśniczówka

Olędy

Choja

Zbuczyn

Janoszówka

Olędy – potyczka – 13 września 1939 roku kapral Bolesław Bierwiaczonek z 3 Pułku Strzelców Konnych z Wołkowyska zapalił koło wsi cztery niemieckie samochody. W trakcie walki zginął Franciszek Paduk, amunicyjny ckm-u.

10

40 km

Janoszówka

Gołaszyn

Zalesie

Ryzki

Szczygły Dolne

Swiderki

Kolonia Bystrzycka

Tereny związane z przemarszem Suwalskiej Brygady Kawalerii w trakcie września 1939 roku.Na trasie przemarszu przewidziane jest odwiedzanie miejsc pamięci oraz mogił żołnierzy. Planowane są również spotkania z mieszkańcami odwiedzanych miejscowości.

11

25 km

Kolonia Bystrzycka

Wojcieszków

Horodzież

Serokomla

Konorzatka

Wola Gułowska

Serokomla – miejsce bitwy pod Kockiem, miejsce walk 2 PU.Konorzatka – miesce bitwy pod Kockiem.

Wola Gułowska – Od 3 do 5 października 1939 w rejonie Woli Gułowskiej i Helenowa żołnierze SGO Polesie toczyli zacięte walki stanowiące ostatni etap bitwy pod Kockiem. Muzeum Czynu Bojowego Kleeberczyków założone w 1989. Na miejscowym cmentarzu, przy drodze do Turzystwa i Okrzei, znajduje się zbiorowy grób ok. 200 żołnierzy polskich poległych w bitwie o Wolę Gułowską. Miejsce walk 2 PU, w wsi znajduje się pomnik w miejscu gdzie zginął plut. Zbigniew Szweycer z 2 PU.